Botoks – fakty i mity

Zabiegi z wykorzystaniem toksyny botulinowej cieszą się w Polsce coraz większą popularnością, zyskując rzesze zwolenników. Jednak wciąż jest wielu przeciwników botoksu, a media donoszą o szkodliwości preparatu i defektach, jakie powoduje. Mimo że toksyna botulinowa jest stosowana na świecie już od kilkudziesięciu lat, m.in. w neurologii, okulistyce i ortopedii, a w ostatnich latach w medycynie estetycznej, wciąż budzi wiele dyskusji i sprzecznych opinii. Jak jest naprawdę? Rozprawiamy się z mitami i prezentujemy fakty na temat toksyny botulinowej.

 

 

Botoks

Obecnie toksyna botulinowa jest najbardziej popularną metodą mającą na celu spłycenie zmarszczek mimicznych i uzyskanie zrelaksowanego, odświeżonego wyglądu twarzy. Są jednak osoby, które obawiają się, że po podaniu toksyny botulinowej ich twarz, być może już na zawsze, straci swoją naturalną mimikę, a skóra jędrność. Z kolei inni uważają, że stosowanie botoksu daje dużo nieodwracalnych skutków ubocznych.

 

 

Historia botoksu w pigułce

Toksyna botulinowa to toksyna, którą wytwarzają beztlenowe bakterie jadu kiełbasianego Clostridum botulinum. W medycynie jest powszechnie stosowana do leczenia przykurczów mięśni, tików, zeza, kurczu powiek, a także usuwania nadmiernego napięcia mięśni u dzieci chorych na porażenie mózgowe i osób po udarze mózgu. W medycynie estetyczniej toksyna botulinowa pojawiła się dopiero w latach 80. XX wieku – zaczęto wykorzystywać ją do wygładzania zmarszczek wokół oczu i na czole. W Polsce botulina weszła do gabinetów medycyny estetycznej dopiero w 1996 roku.

 

 

Jak działa toksyna botulinowa

Botoks wstrzyknięty w określony mięsień blokuje przesyłanie bodźców z zakończeń nerwowych do mięśni, dzięki czemu stają się rozluźnione, a skóra wygładzona, co powoduje spłycenie zmarszczek. Zmarszczki, które są efektem starzenia się i działania siły grawitacji, nie znikają na stałe. Działanie botoksu utrzymuje się przeważnie około 6 miesięcy, jednak u osób, które stosują toksynę botulinową regularnie i zgodnie z zaleceniami lekarza, czas trwania efektów może ulec wydłużeniu.

 

 

Istnieje tylko jeden preparat zawierających toksynę botulinową - MIT

Na polskim rynku są dostępne trzy rodzaje preparatów zawierające toksynę botulinową, które zostały zarejestrowane do wskazań estetycznych. Są to produkty, takie jak: Botox®, Azzalure® i Boccouture®.

 

 

Toksyna botulinowa ma natychmiastowe działanie - MIT

Pierwsze efekty działania toksyny botulinowej najczęściej są widoczne po 2-3 dniach od podania preparatu. Jest to spowodowane zablokowaniem procesu uwalniania neuroprzekaźnika (acetylocholina) do płytki nerwowo-mięśniowej i czasem, jaki jest potrzebny na zużycie wcześniej wyprodukowanej acetylocholiny. Maksymalne efekty działania botoksu można zaobserwować po upływie 10-14 dni.

 

 

Zabiegi z użyciem botoksu są bardzo bolesne - MIT

Podanie toksyny botulinowej polega na wykonaniu bardzo małą igłą kilku drobnych ukłuć, których bolesność można porównać do ukąszeń komara. Większość pacjentów nie korzysta ze znieczulenia, twierdząc, że jest to zbyteczne. Bardzo wrażliwe na ból osoby mogą skorzystać ze znieczulenia w postaci kremu znieczulającego, dzięki czemu nakłucia są praktycznie bezbolesne.

 

 

Po zabiegu wymagana jest długa rekonwalescencja - MIT

Po podaniu toksyny botulinowej można od razu wrócić do normalnego funkcjonowania i codziennych obowiązków, ale trzeba pamiętać o przestrzeganiu kilku zasad. Przez 4 godziny od wykonania zabiegu nie można się schylać i przebywać w pozycji leżącej. W dniu zabiegu należy unikać dźwigania ciężarów, intensywnego wysiłku fizycznego, a także picia alkoholu. Przez kilka dni nie powinno się również rozmasowywać miejsc, gdzie został wstrzyknięty botoks.

 

 

Zabieg z podaniem toksyny botulinowej może wykonać kosmetyczka - MIT

Zabiegi, podczas których przerywana jest ciągłość skóry, mogą być wykonywane jedynie przez lekarzy. Kosmetyczki nie mają uprawnień do wykonywania tego typu zabiegów. Botoks wydaje się tylko na zamówienie lekarza, co jest prawnie uregulowane (ustawa Prawo farmaceutyczne) – kosmetyczki nie powinny mieć do niego żadnego dostępu. Jednak niektóre z nich nielegalnie wchodzą w jego posiadanie.

 

 

Efekt działania toksyny botulinowej utrzymuje się do końca życia - MIT

Efekt podania botoksu zależy od indywidualnych cech pacjenta, przeważnie utrzymuje się 3-6 miesięcy; wraz z upływem czasu działanie preparatu stopniowo zanika. Po około 4-6 miesiącach powraca pełna mimika twarzy, mięśnie znów powodują powstawanie zmarszczek.

 

 

Jednorazowe użycie botoksu pociąga za sobą konieczność wykonywania zabiegów już do końca życia - MIT

Efekty zabiegów polegających na wygładzaniu zmarszczek toksyną botulinową utrzymują się tylko przez kilka miesięcy. Najczęściej zabieg powtarza się po powrocie pełnej mimiki twarzy powodującej ponowne pojawienie się bruzd i linii, czyli po około 6 miesiącach. Jeśli ktoś nie chce, nie musi powtarzać zabiegu po ustaniu efektów poprzedniego.

 

 

Stosowanie toksyny botulinowej jest zarezerwowane wyłącznie dla kobiet - MIT

Z zabiegów z użyciem toksyny botulinowej mogą korzystać zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Płeć nie ma tutaj żadnego znaczenia.

 

 

Stosowanie botoksu jest niebezpieczne i może doprowadzić do uszkodzenia twarzy - MIT

Toksyna botulinowa to substancja o udokumentowanym działaniu; stosuje się ją w medycynie już od wielu lat, m.in. w okulistyce, neurologii, stomatologii i chirurgii. Należy korzystać ze sprawdzonych preparatów medycznych, a nie ich podróbek niewiadomego pochodzenia, które są dostępne na rynku. Wątpliwości co do preparatu powinna wzbudzić m.in. zbyt niska cena zabiegu. Stosowanie toksyny botulinowej jest bezpieczne i nie powoduje uszkodzeń twarzy pod warunkiem, że zabieg wykonuje doświadczony lekarz zajmujący się medycyną estetyczną. Dawka preparatu musi być precyzyjnie dobrana do indywidualnych potrzeb pacjenta.

 

 

Toksyna botulinowa służy do powiększania ust - MIT

Botoks jest stosowany w celu redukcji zmarszczek. Powiększanie ust, a także poprawę ich konturu wykonuje się przy użyciu kwasu hialuronowego.

 

 

Skóra uzależnia się od toksyny botulinowej i po ustąpieniu efektów działania preparatu wygląda gorzej niż przed zabiegiem - MIT

Efekty zabiegów z zastosowaniem botoksu nie są trwałe, utrzymują się jedynie przez kilka miesięcy. Działanie toksyny botulinowej ustępuje powoli, stopniowo – najczęściej po około 3-4 miesiącach zmarszczki znowu zaczynają być widoczne. Nie ma przymusu ciągłego stosowania toksyny botulinowej, skóra się nie uzależnia od botoksu, a po zastosowaniu preparatu wygląda dużo lepiej. Przez kilka miesięcy skóra nie pracuje tak intensywnie i nie kurczy się, dlatego też jej kondycja jest znacznie lepsza po zabiegu niż przed podaniem botoksu.

 

 

Toksyna botulinowa rozleniwia mięśnie - I TAK, I NIE

Regularne podawanie botoksu osłabia mięśnie, jednak nigdy nie stracą one swojej zdolności do kurczenia się – nawet jeśli ktoś poddaje się zabiegom 2-3 razy w roku przez 10-15 lat. Im dłużej pacjenci regularnie korzystają z zabiegów z toksyną botulinową, tym dłużej mięśnie wracają do swojej naturalnej aktywności. Oznacza to, że efekty zabiegów utrzymują się jeszcze przez jakiś czas po odstawieniu botoksu, co powinno być pozytywnie odbierane – można dłużej się cieszyć odświeżoną skórą twarzy.

 

 

Kremy mogą zastąpić zabiegi z toksyną botulinową - MIT

Kosmetyki nie zawierają i nigdy nie zawierały toksyny botulinowej – botoks jest wrażliwy na temperaturę i musi być przechowywany w lodówce, nie może być więc składnikiem kremu. Substancje imitujące toksynę botulinową zawarte w kremach to zazwyczaj związki z grupy oligopeptydów, które w badaniach wykazują niewielką aktywność miorelaksacyjną, czyli rozluźniającą mięśnie. Kremy działają jedynie powierzchownie, na zewnętrzną warstwę skóry, nie ingerując w jej głębokie warstwy. Kosmetyki nie zastąpią zabiegu z toksyną botulinową, ale mogą być traktowane jako sposób walki ze zmarszczkami dla osób, które nie chcą z niego skorzystać.

 

 

Po zastosowaniu toksyny botulinowej twarz zawsze wygląda jak maska - MIT

Prawdopodobnie mit ten powstał z powodu publikacji zdjęć znanych osób, którym podano zbyt dużo botoksu, często na ich własne życzenie. Umiejętnie podana toksyna botulinowa spłyca zmarszczki mimiczne i nadaje twarzy młodszy, ale naturalny wygląd, nie powodując przy tym efektu twarzy-maski. Lekarz medycyny estetycznej podaje pacjentowi tylko taką ilość preparatu, jaka jest rzeczywiście konieczna. Całkowite zlikwidowanie zmarszczek spowodowałoby unieruchomienie mięśni twarzy, a to nie jest celem zabiegu. Źle wykonany zabieg może być przyczyną „przebotoksowania” (zamrożenia mimiki) lub pojawienia się niepożądanych efektów, np. opadnięcia brwi.

 

 

Botoks można „przedawkować” - FAKT

Po podaniu zbyt dużej ilości toksyny botulinowej twarz będzie wyglądać nienaturalnie. Lekarze medycyny estetycznej wiedzą, jak ważny jest umiar, dlatego też wstrzykują pacjentowi tylko tyle preparatu, ile potrzeba. Podanie zbyt dużej ilości botoksu może spowodować niechciany paraliż mięśni twarzy.

 

 

Botoks można stosować tylko na twarzy - MIT

Toksyna botulinowa pozwala nie tylko wygładzić zmarszczki, ale pomaga również leczyć nadpotliwość, uśmiech dziąsłowy czy bruksizm (niekontrolowane zgrzytanie i zaciskanie zębów).

 

 

Toksyna botulinowa jest wykorzystywana do leczenia nadpotliwości - FAKT

Niewielką ilość preparatu wstrzykuje się w miejsca, w których pot jest wydzielany najbardziej intensywnie – zazwyczaj są to pachy, stopy i dłonie. Podanie botoksu blokuje pracę gruczołów potowych. Zabieg trwa około 30 minut i jest wykonywany jest w znieczuleniu miejscowym. Dzięki niemu można ograniczyć pocenie się do minimum, a efekt utrzymuje się czasami nawet do 12 miesięcy.

 

 

Toksyną botulinową można leczyć migrenę - FAKT

Nie każdy ból głowy to migrena – ma ona związek z neuroprzekaźnikami i nadmierną aktywnością nerwową. Zabieg z użyciem botoksu jest doraźnym środkiem pozwalającym pozbyć się bólu – ostrzyknięcie określonych okolic likwiduje ból głowy spowodowany migreną aż u 80% pacjentów. Przed podaniem toksyny botulinowej lekarz bada pacjenta, aby ustalić, które z mięśni są poddawane nadmiernym skurczom i wywołują migrenę. Botoks stosuje się jedynie na te mięśnie, które powodują ból.

 

 

Botoksu mogą używać tylko osoby powyżej 40 roku życia - MIT

Mimo że zabiegi z toksyną botulinową kojarzą się z likwidowaniem zmarszczek i przywracaniem młodszego wyglądu, nie oznacza to, że są one zarezerwowane wyłącznie dla osób powyżej 40 czy 50 roku życia. Nie ma granicy wieku – rodzimy się z określoną mimiką i nawet nastolatki mogą mimowolnie zyskać groźny czy surowy wygląd twarzy, marszcząc czoło z powodu smutku lub zdziwienia. Czasami już dwudziestoparolatki powinny poddać się zabiegowi z powodu bardzo mocnej i żywej mimiki. Regularnie podawana toksyna botulinowa odzwyczaja mięśnie od pracy, ma więc działanie profilaktyczne, zapobiegając powstawaniu i utrwalaniu się zmarszczek.

 

 

Po wstrzyknięciu toksyny botulinowej twarz wygląda gorzej niż przed zabiegiem - MIT

Wiele osób uważa, że botoks działa bezpośrednio na skórę, ponieważ powoduje spłycenie zmarszczek. Toksyna botulinowa oddziałuje na mięśnie i ich połączenia nerwowe, które pracując zbyt intensywnie, przyczyniają się do marszczenia się skóry na twarzy. Przez kilka miesięcy działania botoksu skóra i mięśnie regenerują się, zachowując swoją naturalną jędrność, ale nie dochodzi do ich nadmiernego rozluźnienia. Twarz po zabiegu wygląda lepiej niż wcześniej.

 

 

Nie ma żadnych przeciwwskazań dotyczących stosowania toksyny botulinowej - MIT

Botoksu nie można podawać osobom, które cierpią na choroby neurologiczne lub mają problemy z układem sercowo-naczyniowym. Z terapii toksyną botulinową nie powinny korzystać osoby z zespołem Lamberta-Eatona.

 

Zabrania się również stosowania botoksu u osób, które są uczulone na którykolwiek ze składników preparatu. Zabiegom nie mogą poddawać się pacjenci uczuleni na albuminę ludzką, zażywają spektynomycynę, antybiotyki z grupy aminoglikozydów lub przyjmują leki mające wpływ na płytkę nerwowo-mięśniową.

 

Mimo że nie udowodniono szkodliwego działania toksyny botulinowej na płód, nie wykonuje się zabiegów również u kobiet w ciąży i matek karmiących piersią. Przed wykonaniem zabiegu lekarz medycyny estetycznej przeprowadza wywiad dotyczący stanu zdrowia, a pacjent podpisuje zgodę na zabieg.

 

 

Toksyna botulinowa zastępuje zabiegi chirurgiczne - I TAK, I NIE

Toksyna botulinowa może zastąpić niektóre zabiegi chirurgiczne lub przez długie lata opóźniać potrzebę ich wykonania. Po wprowadzeniu botoksu ilość liftingów wykonywanych w USA spadła o 60 proc. w ciągu 2 lat. Dzięki zastosowaniu toksyny botulinowej można uzyskać efekt liftingu brwi (i przez to całej twarzy); zabieg jest nieinwazyjny, trwa zaledwie kilka minut i kosztuje dużo mniej niż chirurgiczny lifting twarzy.

 

Obecnie coraz rzadziej wykonuje się również operację usunięcia gruczołów potowych u osób borykających się z nadpotliwością. Ich aktywność w miejscach takich, jak czoło, dłonie, stopy i pachy z powodzeniem hamuje toksyna botulinowa.

 

 

Polecane artykuły:

 

 

Zapraszamy na zabiegi podczas szkoleń dla lekarzy w OLLIE.