Wywiad i koksulatcja medyczna
Konsultacja medyczna prawie zawsze musi być poprzedzona zebraniem wywiadu, ponieważ to on umożliwia zaproponowanie pacjentowi właściwej formy terapii. Dotyczy to wszystkich specjalizacji, nie tylko medycyny estetycznej. Jeżeli w trakcie konsultacji lekarz odnotowuje szersze potrzeby w zakresie podjęcia leczenia/przeprowadzenia zabiegów, tym bardziej należy podjąć na ten temat rozmowę z pacjentem. Aby otrzymać świadomą zgodę pacjenta na przeprowadzenie terapii, warto, aby wywiad i konsultacja medyczna zostały przeprowadzone w szerszym zakresie, tak, aby poznać motywy kierujące pacjentem i uzasadnienie i rekomendację terpaii dopasować do potrzeb i oczekiwań pacjnta, podobnie jak formę leczenia dopasowuje się do uzyskanego wywiadu. Oznacza to tak naprawdę zastosowanie dialogu z pacjentem, zamiast dość powszechnego pouczania.
Rozmowa lekarza z pacjentem
Rozmowa z pacjentem polegająca na zadawaniu pytań jest skuteczniejszym sposobem kierowania i utrzymania uwagi pacjenta niż tradycyjny monolog. Dlaczego ważna jest rozmowa lekarza z pacjentem? Rozmowa pozwala dzięki zadawanym pytaniom uzyskać informacje jakie dla danego pacjenta korzyści z leczenia są kluczowe i jakie ewentualne obawy wzbudza proponowane przez lekarza leczenie. Dzięki temu łatwiej jest uzyskać zarówno lekarzowi i pacjentowi wspólne porozumienie w zakresie akceptacji proponowanej terapii czy zabiegów, a lekarz i pacjent stają się partnerami i sprzymierzeńcami.
Dialog lekarza z pacjentem
Dialog z pacjentem ma kilka przewag nad monologiem:
- pozwala dłużej skoncentrować uwagę pacjenta na omawianym temacie
- ułatwia uzyskanie pogłębionego wywiadu zamiast bazowania na własnych założeniach
- odkrywa motywację i niepokoje pacjenta
- jest okazaniem szacunku pacjentowi
- buduje pozytywne relacje i zaufanie między lekarzem i pacjentem.
W sytuacji napięcia najbardziej obawiamy się milczenia. Warto wtedy przełamać je zadawaniem pytań („widzę, że trudno Panu/Pani mówić, czy coś Pana/Panią zaniepokoiło, może chce Pan/ /Pani o coś zapytać?”) bądź werbalizacją obaw. Gotowość do wysłuchania, szacunek, opanowanie i empatia to to jedne z ważniejszych elementów postawy lekarza wobec pacjenta. Dzięki nim łatwiej jest zdobyć wskazówki diagnostyczne i zaproponować terapię. Przyjazna i życzliwa postawa wobec pacjenta potrafi także zrekompensować wszelkie trudności komunikacyjne, więc warto obdarzać pacjentów zwykłą serdecznością.
Ułatwienia w nawiązaniu dialogu lekarza z pacjentem
Co ułatwia pacjentom nawiązanie dialogu z lekarzem:
- jasny, konkretny i zrozumiały przekaz
- aktywne słuchanie przez lekarza
- powtarzanie kluczowych informacji
- okazywanie zrozumienia i akceptacji
- dialog - wyjaśnianie, pytanie i odpowiadanie
- empatia
- unikanie nieszczerości
- podejście indywidualne
- zainteresowanie emocjami i psychiką, nie tylko chorobą
- dawanie racjonalnej nadziei, wsparcie emocjonalne.
Przekaz zrozumiały dla pacjenta
Forma komunikacji i dobór jasnego słownictwa ma również wpływ na zrozumienie i zapamiętanie przez pacjenta zaleceń lekarza. Wysoki poziom stresu powodują konieczność wielokrotnych powtórzeń lub pisemnego przygotowania rekomendacji. W rozmowie z pacjentem lepiej unikać pytania: „Dlaczego?!”. Ma ono wydźwięk oskarżający, często budzić może negatywne emocje i poczucie winy. Lepiej zadać pytanie: „Co się stało, że…?” – jest ono bardziej przyjazne i wskazuje na prawdziwe zainteresowanie, nie ma charaketuru oskarżającego.
Pytania otwarte
PYTANIA OTWARTE – ułatwiają komunikację i nawiązanie bliższych, bardziej partnerskich relacji. Warto posługiwać się nimi częściej niż pytaniami zamkniętymi. Pytania otwarte najczęściej zaczynają się od: jak, gdzie, kiedy, który, dlaczego, po co, w jakim celu. Przykładowe pytania otwarte: Dlaczego tak Pani na to patrzy? Jakie są Pani oczekiwania? Jak mogę Pani pomóc? Co jest dla Pani ważne? Są pomocne:
- w budowaniu relacji
- w rozpoznaniu i rozwiewaniu obaw i korzyści ważnych z punktu widzenia pacjentów
- pokazują hierarchię ważności wypowiedzi
- okazują akceptację
- ułatwiają zebranie bardziej szczegółowego wywiadu niż pytania zamknięte.
Pytania zamknięte
PYTANIA ZAMKNIĘTE. Pytania tego typu zwykle rozpoczynają się od słów,„czy”, np.: Są to pytania, na które można odpowiedzieć: tak, nie, nie wiem. Pytania zamknięte są stosowane najczęściej do potwierdzenia przyjętych wcześniej założeń. Czasami mogą sprawiać wrażenie odpytywania, co może wywołać u pacjenta uczucie zakłopotanae i utrudnić nawiązanie pozytywnych więzi.
- Czy podoba się to Pani?
- Czy godz. 17:00 odpowiada Pani?
- Czy jest coś, czego się Pani obawia?
Inną formą pytania zamkniętego jest pytanie, które generuje krótką, rzeczową odpowiedź np.: Woli Pani to czy to? Które rozwiązanie jest wygodniejsze?
Sytuacjami, w których pytania zamknięte są wskazane są:
- prowadzenie wywiadu zdrowotnego, polegającego na zbieraniu konkretnych informacji,
- potwierdzenie zrozumienia faktów,
- potwierdzenie zgody na leczenie,
- gdy lekarz ma do czynienia z osobą zbyt rozmowną lub bardzo małomówną i nadzwyczaj nieśmiałą.
Utrudnienia w komunikacji lekarza z pacjentem
Warto ograniczyć stosowanie:
- kilku pytań jednocześnie
- rozbudowanych pytań, które mogą być trudne do zrozumienia
- pytań sugerujących odpowiedź lub nasze własne zdanie: "Jest oczywiste, że kwas hialuronowy jest lepszy niż..., prawda?"
- odpowiadaniu zamiast pacjenta na zadane mu pytanie
- stosowania pytań, które są jednocześnie atakiem np. "Chyba nie myśli Pani poważnie?", "Zawsze jest Pan taki uparty?", "Co Pan sobie myśli?"
- pytania o sprawy intymne, polityczne i religijne.
Planowanie kolejnych wizyt
Przy budowaniu relacji lekarz - pacjent warto jest również pamiętać o zaplanowaniu kolejnych wizyt, aby został zachowany kontekst systematycznej opieki, a w pacjencie - szczególnie w przypadku medycyny estetycznej czy stomatologii - wyrobiona tzw. rutyna pielęgnacyjna.
Poprawna komunikacja z pacjentem
Cechy poprawnej komunikacji z pacjentem:
- wiarygodność, życzliwość, nastawienie na dialog
- indywidualne podejście
- koncentraja na słuchaniu
- zgodności zachowań werbalnych i niewerbalnych
- jasność i prostota przekazu
- zachęcanie do przekazu zwrotnego
- nastawienie na zaspakajanie potrzeb pacjenta
- stosowanie pytań otwartych — które dają możliwość swobodnej wypowiedzi
- zadawanie pytań dotyczących aspektów psychologicznych, nie tylko somatycznych
- zachęcanie do wyjaśniania wątpliwości, które pacjent sygnalizuje tylko ogólnikowo
- umiejętne posługiwanie się ciszą.
Polecamy
Praktyka lekarza medycyny estetycznej - dotacje unijne - szansa na dofinansowanie inwestycji
Praktyka lekarza medycyny estetycznej - odpowiedzialność prawna lekarza
Praktyka lekarza medycyny estetycznej - fotografia kliniczna
Indywidualny plan terapeutyczny czyli podstawy medycyny estetycznej - lek. med. Marta Tazbir
Praktyka lekarza medycyny estetycznej - kto pyta, nie błądzi