Metody pielęgnacji skóry z trądzikiem różowatym – lek. med. Anna Krajewska

Trądzik różowaty (rosacea) jest przewlekłą, nawrotową, zapalną chorobą skóry o niejednolitej etiologii, dotyczącą środkowej części twarzy, charakteryzujący się obecnym rumieniem, teleangiektazjami, zmianami grudkowymi bądź krostkowymi.
Dermatoza ta występuje z różną częstością w populacji – w granicach 1-10%, dotyczy osób dorosłych, a w szczególności kobiet.

 

 

lek. med. Anna Krajewska, Oddział Kliniczny Chorób Wewnętrznych, Dermatologii i Alergologii Szpitala Specjalistycznego w Zabrzu Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, Kierownik Katedry: prof. dr hab. n. med. Jerzy Janab

 

Artykuł opublikowany dzięki uprzejmości dwumiesięcznika www.aesthetica.com.pl

 

Geneza choroby

Początek choroby przypada zwykle na okres między 25-35 oraz 45-55 rokiem życia. Obserwuje się częste występowanie rodzinne tego schorzenia. Najczęściej dotyka osoby o jasnej karnacji, z fototypem skóry I i II. Etiopatogeneza tego schorzenia jest złożona i nie w pełni wyjaśniona do tej pory. Początkowo opisywano je jako zaburzenie czynności gruczołów łojowych, jednak nie stanowi ono istoty choroby. W patomechanizmie bierze udział zaburzenie homeostazy naczyniowej skóry, uszkodzenie podścieliska łącznotkankowego, czynniki immunologiczne, hormonalne, genetyczne, infekcyjne (tu podkreśla się rolę infekcji bakterią Helicobacter pylori czy pospolitym saprofitem skóry Demodex folliculorum), czynniki pokarmowe, alergiczne, chemiczne czy psychogenne.

 

 

Postacie trądziku różowatego

Obraz chorobowy jest niejednorodny i zależy od fazy rozwoju rosacea. Wyróżniamy następujące postacie:

 

  • postać prerosacea z napadowym czerwienieniem się tzw. flushing – skóra wrażliwa, skłonna do podrażnień, widoczny jest napadowy rumień środkowej części twarzy, występujący pod wpływem różnych czynników:
    • słońca,
    • wysokiej temperatury,
    • nagłej zmiany temperatury,
    • klimatyzacji,
    • zbyt gorących lub zbyt zimnych pokarmów,
    • alkoholi,
    • mocnej kawy i herbaty,
    • pikantnych potraw,
    • wysiłku fizycznego,
    • sauny,
    • basenu,
    • kosmetyków,
    • środków chemicznych,
    • leków (obniżające ciśnienie krwi, hipolipemizujące, hipoglikemizujące),
    • zaburzeń hormonalnych (choroby tarczycy, zaburzenia miesiączkowania)
    • stresu;
  • postać utrwalonych zmian rumieniowych z obecnymi teleangiektazjami – często towarzyszący obrzęk twarzy, związany ze zwiększoną przepuszczalnością naczyń i zaburzonym odpływem chłonki z twarzy, uczuciem pieczenia, palenia skóry twarzy;
  • postać grudkowo-krostkowa – zmiany o tym charakterze występujące na utrwalonym podłożu rumieniowym, pojawiające się okresowo, mogą mieć tendencje do zlewania się, tworzenia ognisk naciekowych, przez niektórych autorów taki obraz opisywany jest jako pyodermia faciale, z towarzyszącymi objawami ogólnymi, takimi jak złe samopoczucie, stany podgorączkowe; brak zaskórników, obrzęk twarzy, złuszczanie naskórka;
  • postać przerosła – występuje przede wszystkim u mężczyzn, dochodzi tu do przerostu gruczołów łojowych, zwłóknienia podścieliska, tworzenia się nieregularnych zmian guzowatych, pogrubienia skóry. Dotyczy to głównie okolicy nosa (rhinophyma), policzków, brody;
  • postać oczna – może wystąpić w każdej wyżej wymienionej postaci/okresie choroby, u 20% pacjentów zmiany oczne poprzedza ją objawy skórne, u 50% występują wtórnie do zmian na skórze, a w około 30% pojawiają się jednoczenie, do najczęstszych objawów należą: łzawienie, swędzenie, pieczenie oczu, zwiększona męczliwość, nadwrażliwość na światło; występuje zaczerwienienie spojówek, teleangiektazje, obecność ropnej wydzieliny. Może również wystąpić pod postacią zapalenia powiek, rzadziej rogówki, tęczówki, ciałka rzęskowego. Powikłaniem jest perforacja rogówki;
  • odmiana ziarniniakowa – charakteryzuje się występowaniem żółtych, czerwonych, brunatnych grudek, guzków, z tendencją do rozpadu, bliznowacenia, często umiejscowione na bocznych powierzchniach twarzy, zwykle nie na podłożu utrwalonego rumienia, bez napadowego czerwienienia się twarzy, często towarzyszy nieswoistym zapaleniom jelit, w przebiegu infekcji HIV;
  • zapalenie okołoustne (rzadziej występujące) – jako zmiany po długotrwałym stosowaniu preparatów fluorowanego kortykosteroidu, ale też obserwowane po leczeniu słabszymi steroidami, np. maślanem hydrokortyzonu; zmiany zlokalizowane w okolicy warg, fałdów nosowo wargowych, brody, z rozsianymi lub skupionymi grudkami, krostami, bez teleangiektacji czy napadowego rumienienia się.

 

 

Leczenie

Leczenie trądziku różowatego jest wieloletnie i wieloczynnikowe. Pacjent powinien być poinformowany o swoim schorzeniu, czynnikach nasilających zmiany skórne, których powinien unikać, o sposobach pielęgnacji, leczenia czy terapii wspomagającej. Podstawę stanowi unikanie czynników nasilających objawy chorobowe, a przede wszystkim fotoprotekcja z zastosowaniem kremów z odpowiednio wysokimi filtrami UVA i UVB przez cały rok, nie tylko w okresie wiosenno-letnim. Znaczenie ma także unikanie stresujących sytuacji, gwałtownych zmian temperatur, niektórych pokarmów, alkoholu, niektórych leków czy innych czynników bądź sytuacji, które prowadzą do zaostrzenia zmian chorobowych.

 

 

Metody pielęgnacji skóry z trądzikiem różowatym

Niezwykle ważnym aspektem jest prawidłowa pielęgnacja skóry, z zastosowaniem dermokosmetyków przeznaczonych dla osób z rosacea bądź też skórą wrażliwą z predyspozycją do rozwoju tego schorzenia. Pacjenta należy uczulić na konieczność nawilżania skóry, stosowania odpowiednich preparatów do mycia i pielęgnacji, bez dodatku alkoholu. Przeciwwskazane są wszelkiego rodzaju peelingi mechaniczne, mocne pocieranie skóry, peelingi chemiczne z zastosowaniem mocnych kwasów, gorące kąpiele, maski rozgrzewające, kosmetyki powodujące przekrwienie skóry, mikrodermabrazja. Do podstawowych metod leczenia rosacea zaliczamy terapię miejscową i ogólną.

 

 

Terapia miejscowa

Na rynku dostępna jest szeroka gama preparatów możliwych do zastosowania. Jednymi z najskuteczniejszych leków miejscowych są te z metronidazolem. Zastosowanie znajdują też preparaty z erytromycyną, klindamycyną, kwasem azelainowym. Dobre efekty widoczne są również po zastosowaniu retinolu, witaminy C, alfa-hydroksy kwasów, substancji imidazolowych. W przypadku istnienia komponenty łojotokowej korzystnie działają leki przeciwgrzybicze. Największe zagrożenie stanowi miejscowe stosowanie kortykosteroidów, które co prawda doraźnie powodują poprawę, zmniejszając rumień, ilość grudek, jednak działanie to jest krótkotrwałe, a następnie powoduje znaczne pogorszenie i utrudnia terapię.

 

 

Terapia ogólna

W leczeniu ogólnym stosuje się antybiotykoterapię. Najskuteczniejsze są tetracyklina, limecyklina, erytromycyna. Dawkowanie analogiczne jak w przypadku trądziku zwyczajnego. Terapia jest zwykle wielomiesięczna. Kolejnym preparatem jest metronidazol, również wymagający kilkutygodniowego okresu zastosowania. Poza tym dobre efekty widoczne są po uzupełniającym leczeniu witaminami PP i B2. W najcięższych przypadkach stosuje się izotretinoinę, w dawkach takich jak w trądziku zwykłym, z tym, że często skuteczne są dawki poniżej 0,5 mg/kg m.c.

 

 

Terapia dodatkowa

Zastosowanie w leczeniu dodatkowym trądziku różowatego mają niektóre zabiegi takie jak peeling Yeelow Peel, z użyciem kwasu azelainowego, fitowego i kojowego. Powoduje on dotlenienie i dożywienie skóry poprzez nasiloną angiogenezę, a także pobudza syntezę kolagenu i elastyny. Z metod zabiegowych dużą popularnością cieszą się również zabiegi jonosonoforezy naczyniowej, przeciwdziałające nadmiernemu czerwienieniu się twarzy. Także laseroterapia oraz IPL dają podobny efekt, dodatkowo umożliwiają zamykanie poszerzonych i popękanych naczyń na skórze policzków, nosa czy brody, podobnie jak elektroterapia czy krioterapia.

 

 

Wyleczenie choroby

Całkowite wyleczenie w przebiegu trądziku różowatego jest trudne. Niestety nie ma preparatów całkowicie zwalczających chorobę. W niektórych przypadkach (rhinophyma) konieczne jest leczenie chirurgiczne. Możliwe jest jej okresowe wyciszenie, a także zapobieganie nawrotom.

 

 

Polecane artykuły:

 

 

Zapraszamy na kolejne szkolenia i zabiegi w OLLIE

 

 

Piśmiennictwo:

  • Burgdorf W.H.C., Plewig G., Wolff H.H., Landthaler M.: Dermatologia Braun-Falco
  • Wolska H., Błaszczyk-Kostanecka M.: Dermatologia w praktyce.
  • Tanghetti E, Del Rosso JQ1, Thiboutot D, Gallo R, Webster G, Eichenfield LF, Stein-Gold L, Berson D, Zaenglein A.: Consensus recommendations from the American Acne & Rosacea Society on the management of rosacea, part 4: a status report on physical modalities and devices. Cutis. 2014 Feb;93(2):71-6.
  • Bhate K1, Williams HC.: What's new in acne? An analysis of systematic reviews published in 2011-2012. Clinical and Experimental Dermatology, Volume 39, Issue 3, pages 273-278, April 2014.
  • Dosal J, Rodriguez G, Pezon C, Li H, Keri J.: Effect of Tetracyclines on the Development of Vascular Disease in Veterans with Acne or Rosacea-A Retrospective Cohort Study. The Journal of Investigative Dermatology. 2014 Mar 21. doi: 10.1038/jid.2014.148.