Wznowienie działalności gabinetu medycyny estetycznej wiąże się z koniecznością zabezpieczenia siebie, personelu oraz pacjentów poprzez wdrożenie odpowiedniego algorytmu postępowania oraz stosowanie środków ochrony indywidualnej.
Nowa rzeczywistość
Od początku pandemii lekarzy medycyny estetycznej nurtują dwa pytania – kiedy znowu będą mogli wykonywać zabiegi i jakie sposoby zapewnią bezpieczeństwo zarówno im samym, jak też ich pacjentom. Dziś już wiadomo, że w najbliższym czasie powrót do starej rzeczywistości i wcześniejszych zasad jest w zasadzie niemożliwy. W przypadku niepodjęcia odpowiednich środków ostrożności gabinet medycyny estetycznej może potencjalnie narazić pacjentów na zakażenie krzyżowe. Konieczne zatem jest wdrożenie nowych algorytmów postępowania po ponownym otwarciu gabinetu. Zasady te muszą dotyczyć komunikacji, higieny, bezpieczeństwa oraz postępowania z personelem i pacjentami.
Komunikacja i jej znaczenie
W czasie pandemii istotna rolę odgrywa szybka i sprawna komunikacja z podmiotami, które zajmują się jej zwalczaniem. Aby usprawnić komunikację, należy w gabinecie medycyny estetycznej umieścić w widocznym miejscu numery telefonów do powiatowej stacji sanitarno-epidemiologicznej, oddziału zakaźnego lub obserwacyjno-zakaźnego i firmy organizującej transport sanitarny pacjentów z podejrzeniem infekcji koronawirusem SARS CoV-2. Najpilniejsze informacje powinno się przekazywać pracownikom przez telefon komórkowy, aby przyśpieszyć i usprawnić komunikację.
Postępowanie z personelem gabinetu
Pracownicy powyżej 60. roku życia lub osoby, które mają choroby układu krążenia, choroby układu oddechowego i/lub cukrzycę powinny, w miarę możliwości, wykonywać pracę zdalną. Jeśli nie jest to możliwe, wszystkie osoby pracujące w gabinecie muszą wykonywać codzienny pomiar temperatury ciała termometrem bezdotykowym, a oprócz tego raz w tygodniu składać deklarację epidemiologiczną. Cały personel medyczny i administracyjny należy zapoznać z aktualnymi procedurami postępowania w sytuacji podwyższonego ryzyka epidemiologicznego. Ponadto konieczne jest przeprowadzenie szkolenia pracowników na temat postępowania z pacjentem zakażonym wirusem SARS CoV-2.
Regularne i dokładne mycie rąk
Najważniejszym elementem ochrony własnej, jak też krytycznym czynnikiem transmisji wirusa pomiędzy ludźmi, jest higiena rąk. Amerykańska agencja rządowa Centers for Disease Control (Centra Kontroli i Prewencji Chorób) zaleca regularne i dokładne mycie rąk mydłem i wodą przez co najmniej 20 sekund – od palców aż po nadgarstek. Dezynfekcja rąk powinna być wykonywana dopiero po całkowitym osuszeniu dłoni – ręce nie mogą być wilgotne ze względu na rozcieńczanie płynów dezynfekcyjnych. Minimalny czas dezynfekcji rąk wynosi 30 sekund. Na terenie gabinetu medycyny estetycznej muszą zostać wyznaczone i oznaczone punkty, gdzie każdy pracownik lub pacjent powinien mieć możliwość mycia i dezynfekcji rąk.
Odkażanie za pomocą środków chemicznie powierzchniowo czynnych
Koronawirus może przetrwać na twardych powierzchniach (plastik, metal/stal polerowana) nawet do trzech dni w temperaturze pokojowej i w wilgotnym środowisku, dlatego też tego typu powierzchnie powinny być bardzo dokładne odkażane. Ważne jest również utrzymywanie w gabinecie jak najbardziej suchego powietrza. W zwalczaniu koronawirusa wysoce efektywne są środki chemiczne powierzchniowo czynne, takie jak alkohol etylowy (od 78%), roztwór jodopowidonu (od 0,23%), woda utleniona (od 0,5%) i podchloryn sodu (od 0,21%). Do mniej efektywnych substancji zaliczają się alkohol etylowy (minimalne stężenie 62–71%), 0,02% dwuglukonian chlorheksydyny i podchloryn sodu od 0,01%.
Środki antyseptyczne – gotowe preparaty
Na rynku dostępne są różne gotowe preparaty, które mogą stanowić skuteczne zabezpieczenie przed przenoszeniem wirusa, np.: Promanum Pure (etanol i izopropanol), Softasept N (etanol i izopropanol), Kodan Tinktur Forte (propanol i izopropanol), Braunoderm (izopropanol i powidon jodu) czy też Skinman Soft (izopropanol). Produkty te zawierają różne substancje czynne (w tym także alkohol etylowy i alkohol izopropylowy) i służą do odkażania skóry rąk.
Rezerwacja wizyty w gabinecie
Rejestracja pacjentów na zabiegi medycyny estetycznej powinna odbywać się wyłącznie w formie telefonicznej lub za pośrednictwem Internetu. Podczas rozmowy telefonicznej należy zebrać podstawowy wywiad epidemiologiczny, ze szczególnym uwzględnieniem pobytu zagranicą w ciągu ostatnich 14 dni. Przy umawianiu wizyt należy pamiętać o zachowaniu dłuższych przerw pomiędzy pacjentami – jest to czas potrzebny na wykonanie dezynfekcji i wietrzenie gabinetu.
Terminy wizyt
Wszystkie osoby, które zgłaszają duszność i objawy grypopochodne (kaszel, podwyższona temperatura ciała, katar) muszą umówić się na zabiegi w późniejszym terminie. Tak samo należy postąpić w przypadku pacjentów z grupy ryzyka, tj. powyżej 65. roku życia, z chorobami współistniejącymi (w szczególności choroby układu krążenia, nadciśnienie, cukrzyca), jak też pacjentów, u których układ odpornościowy nie działa tak, jak powinien.
Wejście do gabinetu
Każdy pacjent, który wchodzi do gabinetu, musi zdezynfekować ręce i przejść kontrolę epidemiologiczną. Kontrola ta polega na bezdotykowym pomiarze temperatury ciała i wypełnieniu obowiązkowej deklaracji epidemiologicznej (w przypadku wątpliwego wywiadu lub pomiaru temperatury wizyta musi zostać przełożona na inny termin). Jeśli to możliwe, należy stworzyć w formie śluzy wyizolowane pomieszczenie przy wejściu do placówki.
Przygotowanie recepcji, poczekalni i gabinetu
Bezpieczna odległość pacjenta od recepcji wynosi minimum jeden metr. Zalecane jest stosowanie odizolowania pracowników recepcji od pacjenta w postaci przezroczystych płyt pleksiglasowych (w miarę możliwości). W poczekalni dystans między pacjentami musi wynosić minimum 1–2 metry. Należy usunąć z recepcji, poczekalni i gabinetu wszelkie zbędne przedmioty – podkładki pod mysz, wizytowniki, prasę, ulotki, a także nieużywany podczas zabiegu sprzęt (ten, który zostaje, trzeba przykryć jednorazowymi foliami i/lub serwetami).
Przyjęcie pacjenta w gabinecie
Po wstępnym triage’u pacjenta w śluzie w gabinecie medycyny estetycznej należy ponownie przeprowadzić wywiad epidemiologiczny w celu podwójnej weryfikacji pacjenta, zadając poniższe pytania:
• Czy przebywała Pani/przebywał Pan w kraju/regionie ryzyka wskazanych przez WHO i GIS? Jeśli tak, to kiedy?
• Czy miała Pani/miał Pan kontakt z osobami z obszarów zagrożonych? Jeśli tak, to kiedy?
• Czy miała Pani/miał Pan kontakt z osobami z COVID-19? Jeśli tak, to kiedy?
• Czy miała Pani/miał Pan kontakt z osobami poddanymi kwarantannie? Jeśli tak, to kiedy?
• Czy miała Pani/miał Pan gorączkę, kaszel, katar, zapalenie spojówek lub trudności w oddychaniu/duszności? Jeśli tak, to kiedy?
Pogłębienie wywiadu z pacjentem
Podczas rozmowy z pacjentem koniecznie należy zapytać o leki przyjmowane w dniu wizyty. Jest to bardzo ważne pytanie, ponieważ leki przeciwzapalne mogą spowodować obniżenie temperatury ciała, co może być przyczyną fałszywie ujemnego wyniku pomiaru temperatury. Należy dopytać o powód stosowania tych leków. Jeśli z wywiadu wynika, że pacjent ma ogólne objawy mogące świadczyć o infekcji, wizyta musi zostać odwołana.
Dezynfekcja przedmiotów i/lub powierzchni płaskich
Po każdej wizycie pacjenta konieczna jest dezynfekcja przedmiotów i/lub powierzchni płaskich, czyli: dezynfekcja komputera w gabinecie zabiegowym (zwłaszcza klawiatury i myszki), dokładna dezynfekcja lampy zabiegowej, klamek drzwi, uchwytów, przycisków itp. Dezynfekcja przedmiotów i/lub powierzchni płaskich powinna przebiegać w następującej kolejności: wycieranie za pomocą jednorazowych chusteczek zwilżonych środkiem dezynfekującym, co pozwoli uniknąć ponownego wznoszenia w powietrze osadzonego aerozolu, a następnie ponowne spryskanie powierzchni i ich wytarcie (konieczne jest użycie jednorazowych rękawiczek). Rozwór 0,1% podchlorynu sodu należy stosować przez jedną minutę (maksymalnie 1 część podchlorynu sodu na 9 części wody).
Zabezpieczenie personelu medycznego
W zestawie środków ochrony indywidualnej lekarzy i personelu medycznego podczas kontaktu z pacjentami z ryzykiem zakażenia COVID-19 powinny znaleźć się maski ochraniające drogi oddechowe: maski wysoce filtrujące N95 Filtering Face Piece 2 (FFP2) lub 3 (FFP3). Jeśli brakuje masek typu FFP2 lub FFP3, zalecane jest stosowanie zwykłych maseczek chirurgicznych, należy jednak o ich częstej zmianie i ograniczeniach (takie maseczki nie chronią przed powietrzną drogą transmisji patogenów). Ryzyko skażenia korona wirusem i adekwatność środków ochrony indywidualnej muszą być oceniane pod kątem konkretnych pacjentów.
Zakładanie środków ochrony indywidualnej
Przed założeniem środków ochrony indywidualnej należy umyć ręce (mycie rąk powinno trwać co najmniej 30 sek.) i zdezynfekować je środkiem na bazie alkoholu. Najpierw zakłada się fartuch ochronny, który powinien być zapięty na plecach przy pomocy drugiej osoby, a później półmaskę lub maseczkę chirurgiczną. Kolejny krok polega na założeniu gogli, okularów lub przyłbicy ochronnej, które również trzeba odpowiednio dopasować. Na końcu należy założyć rękawiczki, pamiętając przy tym, że muszą one nachodzić na rękaw fartucha. W przypadku uczulenia na lateks, z którego wykonywane są standardowe rękawiczki, można użyć rękawiczek wykonanych z innych materiałów (rękawiczki winylowe lub nitrylowe).
Zdejmowanie środków ochrony indywidualnej
W przypadku zdejmowania środków ochrony indywidualnej, również należy przestrzegać zaleceń. W pierwszej kolejności zdejmuje się rękawiczki i dezynfekuje dłonie, po czym zakłada się czystą parę rękawiczek w celu zdjęcia kolejnych elementów stroju w prawidłowy sposób. Dopiero po zdjęciu wszystkich elementów stroju ochronnego, można ściągnąć rękawiczki. Przed ich zdjęciem konieczne jest zastosowanie po raz kolejny środka dezynfekującego, a po ich ściągnięciu – umycie rąk mydłem i ciepłą wodą.
Zdejmowanie maseczki chirurgicznej
W przypadku każdorazowego zanieczyszczenia maseczki chirurgicznej należy ją wymienić, zachowując zasady bezpieczeństwa, które polegają na:
• ochronie oczu w postaci okularów i przyłbicy ochronnej – poniżej linii brody;
• ochronie ciała przy użyciu wodoodpornego ochronnego fartucha medycznego z długim rękawem i jednorazowych czepków;
• ochronie rąk za pomocą standardowych rękawiczek, które powinny zakrywać nadgarstek i mankiety fartucha.
Postępowanie po wizycie pacjenta
Po wizycie pacjenta należy zdjąć środki ochrony indywidualnej w specjalnie przeznaczonym do tego celu pomieszczeniu. Po zdjęciu stroju ochronnego trzeba opuścić to pomieszczenie, umyć ręce i je zdezynfekować. Wszystkie potencjalnie skażone środki ochrony indywidualnej i zużyty strój ochronny należy umieścić w worku na odpady, który po wypełnieniu musi być szczelnie związany. Sprzęt wielorazowego użytku (np. gogle lub przyłbica) musi zostać umieszczony w pojemniku przeznaczonym na zanieczyszczony sprzęt medyczny i poddany dekontaminacji zgodnie z zaleceniami producenta. Pomieszczenie służące do zdejmowania stroju ochronnego należy zdezynfekować i wywietrzyć, a odzież ochronną wykonaną z materiału uprać w pralce w temperaturze 60 stopni C przez co najmniej 40 minut.
Uzasadnione podejrzenie ekspozycji na wirus SARS-CoV-19
W przypadku potwierdzenia w placówce wirusa SARS-CoV-2 kluczowe znaczenie dla stacji sanitarno-epidemiologicznych ma prowadzenie pełnej dokumentacji osób wchodzących do budynku, w którym znajduje się gabinet medycyny estetycznej. W sytuacji zagrożenia na ekspozycję wirusem postępowanie z wyboru polega na izolacji pacjenta i personelu, sporządzeniu listy osób mających kontakt z daną osobą i zabezpieczeniu pacjenta do czasu podjęcia decyzji przez Wojewódzką Stację Sanitarno-Epidemiologiczną. W tym czasie pacjent powinien mieć na twarzy maseczkę chirurgiczną .
Postępowanie po zabraniu pacjenta z podejrzeniem zakażenia
Po zabraniu przez transport medyczny pacjenta podejrzanego o zakażenie SARS CoV-2 należy wyłączyć z użytku pomieszczenie, w którym przebywał pacjent. Następnie trzeba umyć i zdezynfekować powierzchnie płaskie, meble i sprzęt oraz wywietrzyć pomieszczenie. Kolejnym krokiem jest dezynfekcja drogi wejścia/wyjścia pacjenta do/z pomieszczenia i wszystkich elementów, których pacjent mógł dotykać (np. poręcze schodów, klamki, krzesła w poczekalni, lada w recepcji itp.). Następnie należy ustalić, czy personel, który zajmował się pacjentem, był odpowiednio zabezpieczony i czy miał z nim bliski kontakt.
Bliski kontakt z zakażonym pacjentem
Personel, który nie był zabezpieczony w środki ochrony osobistej, a miał bliski kontakt z zakażonym pacjentem, należy odsunąć od świadczenia pracy aż do czasu uzyskania informacji o wyniku testu pacjenta. Powiatowa stacja sanitarno-epidemiologiczna ma obowiązek udzielenia tej informacji właścicielowi gabinetu .
Polecane artykuły:
- Gabinet medyczny w dobie kryzysu
- Komunikacja lekarza z pacjentami w dobie kryzysu
- Negatywna opinia pacjenta – jak reagować?