Informowanie Pacjenta – pojęcie poszerzonego obowiązku informacyjnego

Upiększanie a informowanie

Żaden przepis nie przewiduje szczegółowych regulacji uwzględniających specyficzny charakter zabiegów medycyny estetycznej. Wydaje się, iż ustawodawca nie nadąża za szybkim rozwojem medycyny a także aktualną modą na upiększanie wyglądu. Warto jednak wspomnieć o licznych opracowaniach z prawa medycznego w których autorzy opisują obowiązek poszerzenia udzielanej informacji przez osoby świadczące usługi z zakresu poprawiania wyglądu. Tak więc co to jest i z czym się wiąże pojęcie tzw. „poszerzonego obowiązku informacyjnego” w przypadku zabiegów medycyny estetycznej?

 

 

Poszerzony obowiązek informacyjny

Obecnie przyjmuje się, iż zakres informacji udzielanej pacjentowi powinien być determinowany wskazaniami wykonania zabiegu. Wspomniane kryterium umożliwia wyróżnienie dwóch odmiennych grup zabiegów. Pierwsza obejmuje wszelkie czynności, które powodowane są celami terapeutycznymi. Do drugiej grupy należą najczęściej wykonywane w Polsce zabiegi prowadzące wyłącznie do poprawienia wyglądu a co za tym idzie samopoczucia pacjenta, np. poprzez zlikwidowanie zmarszczek lub powiększenie ust. To właśnie tej drugiej grupy dotyczy tzw. poszerzony obowiązek informacyjny ponieważ wykonanie zabiegu nie jest warunkowane bezwzględnymi przesłankami terapeutycznymi.

 

 

Informowanie Pacjenta

Pojęcie poszerzonego obowiązku informacyjnego tyczące się medycyny estetycznej należy łączyć z judykaturą a w szczególności orzecznictwem Sądu Najwyższego. Od dłuższego czasu sądy w swoich ocenach dostrzegają specyficzny aspekt prawny zabiegów, których przeprowadzenie nie jest warunkowane celami leczniczymi. Zasadniczo z treści wyroków można wywieść, iż zakres przekazywanych pacjentowi informacji powinien być zależny od wskazań medycznych. Warto w tym miejscu przywołać orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 9 listopada 2007 r. (V CSK 220/07), w którym literalnie stwierdzono, że najobszerniejsza informacja musi trafić do pacjentów oczekujących przeprowadzenia czynności nieuzasadnionych żadnymi bezwzględnymi przesłankami terapeutycznymi, czyli np. wyłącznie w celach estetycznych. Poprzez poszerzony obowiązek informacyjny należy rozumieć przekazanie pacjentowi szczególnych i dodatkowych danych tj. o wszelkich mniej lub bardziej możliwych do przewidzenia skutkach zabiegu.

 

Pacjent musi otrzymać informację o:

  • proponowanej metodzie postępowania
  • rodzaju zabiegu
  • celu
  • ryzyku
  • pożądanych efektach
  • możliwych i nawet niezmiernie rzadko pojawiających się następstwach niepożądanych.

 

 

Dające się przewidzieć następstwa zabiegu

Sąd Najwyższy podkreślił, iż informacja w szczególności musi zawierać dające się przewidzieć następstwa zabiegu, które - jako skutek uboczny - wprawdzie występują rzadko lub bardzo rzadko, ale nie można ich wykluczyć. SN uznał jednak, iż w tym wypadku nie można wymagać, by informacja wymieniała wszystkie możliwe objawy następstw zabiegu i zawierała ich opis. Wystarczające jest ogólne określenie rodzaju możliwych następstw zabiegu oraz wskazanie, czy zagrażają życiu pacjenta ewentualnie, lub też jaki mogą mieć wpływ (doniosłość) na prawidłowe funkcjonowanie organizmu (Wyrok SN z 28 września 1999 r., II CKN 511/98).

 

 

Informowanie dostosowane do pacjenta

Interesujące w odniesieniu do powyższych rozważań są także twierdzenia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu, który określił, iż zakres obowiązku informacyjnego nie zależy od tego, co lekarz sądzi, ile pacjent powinien wiedzieć, lecz od tego, co rozsądna osoba będąca w sytuacji pacjenta obiektywnie potrzebuje usłyszeć od lekarza aby podjąć "poinformowaną" i inteligentną decyzję wobec proponowanego zabiegu (Wyrok SA w Poznaniu z 29 września 2005 r., I ACa 236/05).

 

 

Podsumowanie

  • Wskazane jest, aby obszerna informacja była przekazana zarówno w formie ustnej, jak i pisemnej. Pacjent powinien potwierdzić, że otrzymał informację i że ją zrozumiał.
  • Forma i sposób przekazania informacji pacjentowi powinny być dla niego zrozumiałe.
  • Informacja powinna być przekazana pacjentowi odpowiednio wcześniej.

 

 

Podstawy prawne udzielania pacjentowi informacji przed wykonaniem każdego rodzaju zabiegu zawarte są w art. 31 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty (t. j. Dz. U. z 2011 r. Nr 277 poz 1634 ze zm.) a także rozdziale trzecim ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (t. j. Dz. U. z 2012 r. Poz 159 ze zm.).

 

 

Autor: dr n. prawnych Maciej Niezabitowski, Kancelaria Prawa Medycznego

 

 

Polecane artykuły

 

 

Zapraszamy na szkolenia w OLLIE