Czy medycyna estetyczna uzależnia - fakty i mity

Czy chęć poddawania się coraz większej liczbie zabiegów medycyny estetycznej to już uzależnienie? Gdzie leży granica między dbaniem o siebie a uzależnieniem? Czy każda osoba, która korzysta z zabiegów, jest od nich uzależniona? Co to jest dysmorfofobia i czy dotyczy wszystkich pacjentów? Dowiedz się, co na ten temat sądzą specjaliści – psycholodzy i psychiatrzy – i sprawdź, co jest faktem, a co fikcją.

Uzależnienia to choroba naszych czasów - FAKT

Na pytanie postawione w tytule nie można jednoznacznie odpowiedzieć. Odpowiedź brzmi bowiem „i tak, i nie” lub „to zależy”. Dlaczego i od czego? Odpowiedzi należy szukać zarówno w uzależnieniach, jak i chorobach. Jak twierdzi autorytet w dziedzinie uzależnień, Jerzy Melibruda, uzależnienia to choroba cywilizacyjna dzisiejszych czasów. Nie chodzi jednak o uzależnienia, jakie najczęściej mamy na myśli, czyli alkohol, papierosy lub narkotyki. Obecnie łatwiej uzależnić się od wykonywania pewnych czynności, np. gier komputerowych, surfowania po Internecie, oglądania seriali telewizyjnych lub robienia zakupów¹.

Uzależnienie to zaburzenie - MIT

Uzależnienie to bardzo szerokie pojęcie. Nie wszystkie zjawiska będące uzależnieniem psychiatra klasyfikuje jako zaburzenie. Zdaniem słynnego psychologa Philipa Zimbardo określenia tego używa się również w sytuacji, gdy ktoś odczuwa przymus do angażowania się w ryzykowne zachowania, które często wymykają się spod kontroli. Teoretycznie niezdrowym nawykiem może stać się każde pożyteczne zajęcie w myśl zasady „co za dużo, to niezdrowo”².

Medycyna estetyczna szkodzi - MIT

Medycyna estetyczna pomaga rozwiązać problemy estetyczne różnego rodzaju i kalibru oraz pozbyć się kompleksów. Jest to zatem jak najbardziej pozytywne zjawisko i dobrodziejstwo będące owocem współczesnej medycyny i technologii. Choć nawet obiektywnie pozytywne zjawiska czasami wywołują negatywne konsekwencje, nie oznacza to, że wszystkim szkodzą i że należy ich za wszelką cenę unikać. Podobnie jest z medycyną estetyczną – nie szkodzi, jeśli korzysta się z niej z głową.

Uzależnienie od medycyny estetycznej to zaburzenie psychiczne - MIT

W międzynarodowym wykazie chorób ICD-10 jako zaburzenie psychiczne znajduje się uzależnienie od komputera, ale nie ma w nim uzależnienia od procedur medycyny estetycznej i zabiegów kosmetycznych. Zjawisko to jeszcze nie zostało oficjalnie uznane za jednostkę chorobową, choć niektórzy specjaliści zaczynają bić na alarm. Zaobserwowali bowiem niepokojący trend polegający na dążeniu do fizycznego ideału i obsesyjnym wypróbowywaniu wszelkich metod poprawiania urody, który nazwali estetoreksją (z grecka „apetyt na ładny wygląd)³. Jednak póki co estetoreksja nie jest uznawana za zaburzenie psychiczne.

Estetoreksja dotyka dojrzałych kobiet - MIT

Istotą estetoreksji jest dążenie do wyznaczonego przez siebie lub przez media ideału piękna, który można osiągnąć za pomocą zabiegów z zakresu medycyny estetycznej i chirurgii plastycznej. Najczęściej występuje u osób chcących za wszelką cenę zachować młody, często nienaturalny wygląd. Jednak przypadłość ta najczęściej dotyka młodych, dwudziesto- lub trzydziestoletnich kobiet, które jeszcze nie potrzebują zbyt wielu zabiegów medycyny estetycznej i operacji plastycznych. Jak się okazuje, kobiety powyżej 40 roku życia nie cierpią z powodu estetoreksji – prawdopodobnie wynika to z ich dojrzałości i doświadczenia. Problem ten dotyczy również mężczyzn, choć w mniejszym stopniu⁴.

Istnieje wiele przyczyn estetoreksji - FAKT

Jedną z przyczyn estetoreksji może być poczucie braku akceptacji w dzieciństwie, choć nie musi to być regułą. Źródeł tego uzależnienia należy doszukiwać się także w zwykłym hedonizmie, potrzebie zrobienia sobie przyjemności bez zastanowienia i kontroli. Swój wkład w rozwój estetoreksji mają zapewne również media, które nakręcają kult młodości, kreując przy tym określony typ urody. Lansują nierealistyczny obraz człowieka, prześcigają się w wytykaniu niedociągnięć w wyglądzie gwiazd, a z kolejnej fałdki na brzuchu celebrytki robią temat numer jeden w Internecie⁵.

Dysmorfofobia to uzależnienie - MIT

Oprócz uzależnienia, czyli estetoreksji, występuje również zjawisko dysmorfofobii, które zalicza się do kręgu chorób psychicznych. Zaburzenie to polega na tym, że pacjent jest przeświadczony o istnieniu u niego poważnego defektu urody, choć fakty temu przeczą. Dysmorfofobię można zdefiniować jako subiektywne uczucie brzydoty lub posiadanie fizycznego defektu, o którym dana osoba obsesyjnie myśli. Ponadto jest przekonana, że niedoskonałości urody są zauważane również przez inne osoby, co sprawia jej dodatkowy ból. Ponieważ pacjent nadmiernie skupia się na wyimaginowanych defektach w wyglądzie lub niewielkiej anomalii fizycznej, pogarsza się jego funkcjonowanie w życiu codziennym⁶.

Każdy, kto korzysta z medycyny estetycznej, cierpi na dysmorfofobię - MIT

Dysmorfofobia występuje zarówno w ICD 10, jak i DSM IV (Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders), klasyfikacji Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego. Cierpi na nią od 0,7 do 2,3 proc społeczeństwa. Z amerykańskich badań wynika, że choroba ta jest rozpoznawana średnio u 11,9 proc. pacjentów lekarzy dermatologów ogólnych i kosmetycznych. Z kolei w populacji pacjentów leczonych przez psychiatrów nieco częściej występuje u mężczyzn niż u kobiet. Choroba zwykle rozpoczyna się w okresie pokwitania przed 20. rokiem życia⁷.

Media przyczyniają się do rozwoju dysmorfofobii - FAKT

Do przyczyn dysmorfofobii zalicza się czynniki etiologiczne, wśród których wyróżnia się czynniki biologiczne, kulturowe i psychologiczne. Specjaliści podkreślają rolę negatywnego postrzegania drobnych defektów w związku z propagowanym przez media idealnym standardem piękna i atrakcyjności fizycznej. Zwracają również uwagę na nieharmonijne warunki rozwoju i negatywne doświadczenia wyniesione z dzieciństwa. Ponadto dla rozwoju choroby istotne znaczenie mają takie czynniki, jak: pierwotnie niska samoocena, lęk przed odrzuceniem, nieświadome przeniesienie konfliktów seksualnych i emocjonalnych oraz popęd do symetrii i perfekcji w okresie dojrzewania⁸.

Estetoreksja i dysmorfofobia przeciwwskazaniem do zabiegów - FAKT

Osoby z estetoreksją lub dysmorfofobią nie znają umiaru i najczęściej nie zauważają momentu, kiedy zaczynają uzyskiwać odwrotne od zamierzonych efekty. Popadają w spiralę uzależnienia lub choroby i decydują się na kolejne zabiegi. U pacjentów z estetoreksją lub dysmorfofobią działa mechanizm, taki jak w przypadku anoreksji. Osoba zaburzona nie dostrzega, że wykonywanie kolejnych zabiegów brew zaleceniom lekarzy i zdrowemu rozsądkowi nie dodaje jej urody, a wręcz przeciwnie – szkodzi jej wyglądowi. Lekarze medycyny estetycznej, którzy etycznie podchodzą do wykonywania swojego zawodu, nie wykonują zabiegów u osób, które mają nierealne oczekiwania wynikające z estetoreksji lub dysmorfofobii.